Jak rozpoznać przemoc wobec dziecka

Przemoc wobec dzieci – jak ją rozpoznać?

Dzieci krzywdzone bardzo rzadko ujawniają doświadczenia przemocy mówiąc o tym dosłownie, np. moja mama, mój tata – mnie biją, źle mnie traktują, są dla mnie niedobrzy itd. O tym, że coś złego dzieje się w ich życiu, informują nas pewne sygnały, widoczne w funkcjonowaniu takiego dziecka, czy to w przedszkolu/szkole. Przemoc, której doświadcza dziecko w bardzo niekorzystny, czy wręcz tragiczny sposób może wpłynąć na jego dalsze życie. Potencjał z jakim dziecko przychodzi na świat może zostać zniszczony, a zaburzenia i zakłócenia w zdrowiu i rozwoju fizycznym oraz psychicznym mogą być nieodwracalne.

Czym jest przemoc nad dzieckiem?

‘’Znęcanie się nad dzieckiem ma miejsce, gdy ktoś opiekujący się dzieckiem rani jego uczucia lub ciało. Może się to przydarzyć chłopcom lub dziewczynkom w każdej rodzinie. Często zranione uczucia (lub trauma emocjonalna) utrzymują się długo po tym, jak zranione ciało się zagoi.’’

Ze względu na sposoby i formy jej przejawiania, przemoc wobec dzieci podzielono na cztery rodzaje:

1. Przemoc fizyczna
2. Przemoc psychiczna
3. Zaniedbywanie dziecka
4. Wykorzystywanie seksualne

Przemoc fizyczna

Przemoc fizyczna ma miejsce wtedy, gdy ciało dziecka zostało zranione. Mocne uderzenie ręką lub przedmiotem, takim jak pasek, może pozostawić siniaki lub skaleczenia i spowodować ból. Potrząsanie, popychanie, duszenie, uderzanie, bolesne chwytanie, szczypanie i kopanie również mogą być przemocą fizyczną.

Skutkiem przemocy fizycznej mogą być złamania, siniaki, rany cięte, poparzenia, obrażenia wewnętrzne. Jedną z form przemocy fizycznej jest potrząsanie dzieckiem. Niemowlęta do 6 miesiąca życia mają słabo rozwinięte mięśnie karku i szyi. Niezrośnięte szwy czaszki i ciemiączka pozwalają na naprzemienne ruchy głowy i mózgu. Potrząsanie takim niemowlęciem może prowadzić do mikrouszkodzeń w mózgu, wpływających na opóźnienie umysłowe, jak również ciężkiego uszkodzenia mózgu wskutek wylewów, a także do ślepoty i niedosłuchu.

Przemoc psychiczna, emocjonalna

1. poniżanie dziecka, ośmieszanie– porównywanie go do rzeczy, zjawisk, które budzą obrzydzenie i nie są powszechnie lubiane, nazywanie go w sposób obraźliwy, podawanie go jako negatywnego przykładu w rodzinie, klasie, mówienie przy innych o jego słabościach, chorobach, problemach.
2. niezaspokajanie podstawowych potrzeb dziecka– niekochanie, nieokazywanie dziecku czułości, bliskości, zainteresowania, skupianie się na jego „mankamentach”. Dzieciom tym bardzo trudno w dorosłym życiu poczuć miłość do swojego partnera, dziecka albo ją okazać.
3. agresja słowna– stałe podnoszenie na dziecko głosu, krzyczenie na nie, mówienie w bardzo dużym napięciu, używanie słów powszechnie uważanych za obraźliwe.
4. zastraszanie dziecka, straszenie, stosowanie pogróżek, szantażu– „Jeśli tego nie zrobisz, to… spotka cię straszna kara, przestanę cię kochać” itp. To także straszenie dziecka przez rodzica, że coś się może stać jemu albo rodzicowi, straszenie wyrzuceniem z domu, oddaniem do domu dziecka, mówienie, że się go już nie kocha; Głębokość i rozległość ran w psychice dziecka spowodowana takim postępowaniem dorosłych jest nie do przewidzenia.
5. manipulowanie dzieckiem(najczęściej w sytuacji rozstania rodziców) – przedstawianie drugiego rodzica jako „złego”, tworzenie fałszywych wspomnień u dziecka i przypominanie negatywnych doświadczeń z drugim rodzicem.
6. wywoływanie poczucia winy– czynienie dziecka odpowiedzialnym za stan emocjonalny i zdrowotny rodzica: „to przez Ciebie się tak źle czuję, umrę, jak tak się będziesz zachowywać, gdybyś był grzeczny nigdy bym Cię nie uderzył”. Powoduje to branie na siebie winy przez dziecko, także w sytuacjach nie związanych z domowymi sprawami.
7. nadopiekuńczość– rodzic wyręcza dziecko we wszystkim, boi się o to, że dziecku może stać się krzywda, co powoduje nadmierną kontrolę – zarówno kontaktów z rówieśnikami, jak i niewspółmierne do wieku ograniczanie swobodnej zabawy (nie biegaj, nie skacz, stój grzecznie). Wpaja w dziecko poczucie zagrażającego świata i brak w  możliwości dziecka.

Zaniedbywanie dziecka

zaniedbywanie fizyczne – niezaspokajanie potrzeb fizycznych dziecka, tj. właściwe wyżywienie, pielęgnacja, higiena, wypoczynek. U małych dzieci w wyniku niewłaściwej opieki czy higieny, może dojść do chorób skóry, zapaleń, odmrożeń, zmian pasożytniczych. Starsze dzieci mogą być wytykane, izolowane od rówieśników, przezywane (bo są np. brudne, brzydko pachną, itp.).

zaniedbywanie żywieniowe – głodzenie, niedostarczanie dziecku odpowiedniej ilości jedzenia. Może prowadzić do nieprawidłowości w rozwoju fizycznym i psychicznym. Objawia się niską masą ciała, bólami głowy i brzucha, omdleniami.

zaniedbywanie zdrowotne – niewystarczająca dbałość o zdrowie dziecka lub jej całkowity brak, np. niezgłaszanie się z dzieckiem do szczepień, nieleczenie stanów chorobowych, mimo zaleceń pediatry lub innego specjalisty, marginalizowanie lub bagatelizowanie negatywnych konsekwencji takiego postępowania dla dziecka.

zaniedbywanie edukacji dziecka – dziecko nie ma odrobionych prac domowych, nie posiada lub brakuje mu przyborów np. zeszytów, podręczników, nie ma warunków do nauki. Skrajnym zaniedbywaniem edukacji jest nieposyłanie dziecka do szkoły.

brak wystarczającej opieki i troski o dziecko – nieinteresowanie się dzieckiem, tym co robi, czego potrzebuje, jakie ma problemy. W skrajnej formie opuszczenie dziecka lub porzucenie.

zaniedbywanie emocjonalne – niezaspokajanie podstawowych potrzeb psychicznych dziecka: miłości, bliskości, czułości, kontaktu fizycznego. Rodzic nie spędza czasu z dzieckiem bezpośrednio wchodząc z nim w relacje, nie bawi się z nim lub jest tego za mało, biorąc pod uwagę potrzeby dziecka.

Przemoc seksulana wobec dziecka

Jest to dokonywanie na dziecku czynności seksualnej lub zmuszanie dziecka do jej wykonania. Obejmuje także:  dotykanie dziecka w miejscach prywatnych, takich jak pochwa, pierś lub penis.

Sygnały:

1. powoduje ból
2. zadrapania
3. swędzenie
4. krwawienie lub siniaki w okolicach narządów płciowych
5. niechętnie zmienia pieluszkę czy ubranie
6. narzeka na bóle głowy lub brzucha, które nie mają przyczyny medycznej

Większość przypadków wykorzystywania seksualnego dotyczy bliskiej zaufanej osoby dorosłej lub członka rodziny, który nadużywa zaufania dziecka. Często dziecko jest pod presją lub namawiane do aktywności, ofiarowuje prezenty lub prosi o dochowanie tajemnic, a nie jest do tego fizycznie zmuszane.

Znęcanie i wykorzystywanie dziecka:

W niektórych stanach znęcanie się nad dzieckiem ma miejsce, jeśli dorośli pozwalają dziecku pić alkohol lub brać narkotyki, dorośli wytwarzają, zażywają lub sprzedają nielegalne narkotyki w obecności dziecka, kobieta zażywa narkotyki w ciąży

Znęcanie się nad dzieckiem w celach medycznych ma miejsce, gdy dorośli opiekunowie krzywdzą dziecko zbyt dużą opieką medyczną, taką jak leki, wizyty, operacje lub testy laboratoryjne, które nie są potrzebne.

Rodzice, którzy wykorzystują swoje dzieci, mogą:

1. Zawsze mówić negatywnie o dziecku lub nazywać dziecko bezwartościowym.
2. Starać się trzymać dziecko z dala od innych.
3. Mają trudności z rozmową o urazach lub problemach behawioralnych swoich dzieci.
4. Okazują dziecku niewielką troskę lub uczucie.

Dzieci, które są wykorzystywane, mogą:

Co powinienem zrobić, jeśli podejrzewam wykorzystywanie dziecka?

Jeśli uważasz, że dziecko jest wykorzystywane lub dziecko mówi Ci o wykorzystywaniu, skontaktuj się z lokalnym:

1. Adwokat
2. Social Services
3. Policja
4. Szpital
5. Możesz również skontaktować się z National Child Abuse

SPCC (for adults)
Telephone: 0808 800 5000

ChildLine (for children and young people)
Telephone: 0800 1111 (free)